احتمال سفر کارشناسان یونسکو برای ارزیابی ۱۱۵ اثر تاریخی آسیب دیده از جنگ در ایران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان لرستان، حسن فرطوسی امروز ۸ فروردین در بازدید از حریم قلعه تاریخی فلک‌الافلاک خرم‌آباد که بر اثر حملات هوایی آسیب دیده است، اظهار کرد: برخی از این آثار به طور کامل تخریب شده و برخی دیگر بین ۳۰ تا ۴۰ درصد آسیب دیده‌اند که روز جمعه تا ساعتی پیش از تحویل سال، نشست برخطی با حضور هفت نفر از مسئولان یونسکو برگزار و تصمیم‌گیری برای حضور میدانی در آثار تاریخی، بر اساس جمع‌بندی همان جلسه و مصوبات شورای عالی کمیسیون ملی یونسکو انجام شد.

وی تصریح کرد: این آثار به دلیل ارزش تاریخی و هویتی، قابل جایگزین نیستند و از دست رفتن آنها خسارتی جبران‌ناپذیر برای میراث فرهنگی کشور محسوب می‌شود.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با اشاره به خسارات وارد شده به اسناد تاریخی گفت: هرچند بخشی از اسناد و میراث مکتوب آسیب دیده یا از بین رفته، اما اقدام ارزشمند دیجیتال‌سازی بخش قابل توجهی از این منابع، نقش مهمی در حفظ آنها ایفا کرده است.

فرطوسی با بیان اینکه یونسکو حساسیت بالایی نسبت به آثار تاریخی دارد، تصریح کرد: یونسکو علاوه بر ابراز نگرانی، اقدامات عملی مهمی را نیز در دستور کار قرار داده که در صورت نیاز، هیأت‌های های ارزیاب برای بررسی دقیق وضعیت اعزام خواهند شد.

وی خاطرنشان کرد: تاکنون چهار بیانیه مهم و جدی از سوی یونسکو در این زمینه صادر شده که برخی از آنها در نوع خود کم‌سابقه بوده و نشان‌دهنده اهمیت موضوع در سطح بین‌المللی است.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران تأکیدکرد: آنچه امروز ایران را در سطح جهانی متمایز کرده، ریشه در هویت فرهنگی، صبوری و مقاومت مردم دارد و همین مؤلفه‌ها باعث شده این کشور با وجود همه چالش‌ها، همچنان با صلابت در عرصه بین‌المللی حضور داشته باشد.

فرطوسی همچنین با تشریح موقعیت مکانی قلعه فلک‌الافلاک اظهارکرد: محدوده مورد نظر به‌طور کامل در عرصه این بنای تاریخی قرار دارد و با توجه به نشانه‌های جغرافیایی اطراف، از جمله رودخانه در یک‌سو و فاصله قابل توجه با خیابان اصلی و ساختمان اداره کل میراث فرهنگی، هیچ‌گونه ابهامی در این زمینه وجود ندارد.

وی با اشاره به جایگاه این اثر تاریخی افزود: قلعه فلک‌الافلاک به عنوان یکی از مهم‌ترین نماد‌های فرهنگی کشور، با تلاش مردم لرستان و ایران در مسیر ثبت جهانی قرار دارد و هرگونه آسیب به این محدوده، در واقع هویت تاریخی و فرهنگی کشور را هدف قرار می‌دهد.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران در ادامه با اشاره به حادثه رخ داده در میناب و جان باختن تعدادی از هموطنان اظهارکرد: تلاش می‌شود صدای مردم این منطقه در مجامع بین‌المللی از جمله یونسکو منعکس و همدلی ملی در این زمینه تقویت شود.

فرطوسی افزود: نمایندگی ایران در یونسکو، وزارت امور خارجه و همچنین دفتر یونسکو در تهران با هماهنگی کامل در حال پیگیری موضوع هستند و روند مستندسازی و انتقال اطلاعات به نهاد‌های بین‌المللی ادامه دارد.

وی با تأکید بر اهمیت چارچوب‌های حقوقی بین‌المللی گفت: بر اساس کنوانسیون لاهه و به‌ویژه پروتکل دوم آن، مستندسازی دقیق این وقایع از اهمیت بالایی برخوردار است و این موضوع می‌تواند علاوه بر بازسازی، در مسیر پیگیری حقوقی و ثبت جرایم با جنبه کیفری نیز مورد استفاده قرار گیرد.

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران خاطرنشان کرد: با تأکید مسئولان ارشد کشور از جمله معاون اول رئیس‌جمهور، اعتبارات ویژه‌ای برای بازسازی آثار آسیب‌دیده اختصاص خواهد یافت و با بهره‌گیری از توان متخصصان داخلی و در صورت نیاز ظرفیت‌های بین‌المللی، روند مرمت این آثار به‌صورت حرفه‌ای دنبال می‌شود تا بار دیگر میراث فرهنگی ایران در سطح جهانی بدرخشد.

فلک الافلاک بنای عظیم آجری است که در دوره ساسانی روی تپه‌ای باستانی در مرکز شهر خرم‌آباد ساخته و زیبایی و معماری شگفت انگیز این قلعه موجب شده است از سوی بسیاری کارشناسان به عنوان یکی از شاهکار‌های مهندسی و معماری دنیا لقب بگیرد.

این قلعه به لحاظ موقعیت استراتژیک، در قرن چهارم هجری قمری به عنوان مقر حکومت آل حسنویه و گنجور در زمان آل بویه درآمد و از قرن ششم هجری پس از ساخته شدن شهر جدید خرم آباد نیز به نام این شهر معروف شد و احتمال می‌رود نام فلک الافلاک در دوره قاجار به آن اتلاق شده است.

محوطه باستانی قلعه حدود ۱۲۰ هزار مترمربع وسعت دارد و ارتفاع تپه با احتساب ارتفاع دیوار‌های بنا از سطح خیابان‌های مجاور حدود ۴۰ متر است، بر اساس مدارک تصویری تا حدود ۱۰۰ سال پیش بارویی ۱۲ برجی در پیرامون بنای فعلی وجود داشته که اکنون آثار آن در محوطه شمال غربی قلعه، قابل مشاهده است.

داخل قلعه فلک الافلاک از چهار سالن بزرگ، ۲ حیاط خلوت، چند تالار کوچک، اتاق‌ها و دروازه‌هایی به سمت شمال ساخته و در زمان قاجار بازسازی و موزه‌های باستان شناسی، مردم‌شناسی، آزمایشگاه مرمت اشیا و چای‌خانه سنتی در قلعه فلک الافلاک راه اندازی شده است.

معماری قلعه فلک‌الافلاک و مصالح به کار رفته در آن بی‌نظیر می‌باشد چراکه با توجه به اینکه خرم‌آباد، شهری خوش آب و هوا و همراه با بارش‌های سیل آسا است، قلعه روی تپه ساخته شده است و سیستم رطوبت گیری دارد.

این بنای کم نظیر به شماره ۸۸۳ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده که از دهه‌های گذشته دغدغه بسیاری برای ثبت جهانی این اثر ارزشمند عنوان شده است و شاهکار معماری جهان در فهرست ثبت موقت جهانی قرار دارد.