تنگه هرمز، ابزار اعمال قدرت ایران

به گزارش خبرگزاری صداوسیما به نقل از  اداره کل روابط عمومی شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی، این روز‌ها ایرانیان گنج بزرگ تنگه هرمز را کشف کرده‌اند و ارتباط ظرفیت‌های ژئوپلیتیک با قدرت اقتصادی را یافته‌اند. از آن طرف و در روز‌های اخیر، عبارتی قابل تأمل با عنوان «لحظه سوئز آمریکا» در رسانه‌های معتبر بین‌المللی، از جمله پالیسی مگزین، گاردین و میدل ایست آی، به طور مکرر مورد اشاره قرار گرفته است. این مفهوم، که به پایان دوران سلطه و قدرت‌نمایی یک ابرقدرت اشاره دارد، نیازمند بررسی دقیق تاریخی و تحلیلی است.

حدود هفت دهه پیش، بریتانیا به عنوان قدرت برتر جهانی شناخته می‌شد. هنگامی که مصر کانال سوئز را ملی اعلام کرد، لندن با غرور کامل اقدام نظامی انجام داد تا کنترل آن را بازپس گیرد. با این حال، ایالات متحده — که در آن زمان رقیب بریتانیا محسوب می‌شد — تهدید کرد که در صورت عدم عقب‌نشینی، ارز ملی بریتانیا (پوند) را در بازار‌های مالی به فروش خواهد رساند و آن را نابود خواهد کرد. بریتانیا، از بیم ورشکستگی مالی، عقب‌نشینی تحقیرآمیزی را پذیرفت. این رویداد، که به «لحظه سوئز» معروف شد، نقطه‌ای تاریخی بود که در آن جهان دریافت امپراتوری بریتانیا دیگر ابرقدرت جهانی نیست و دوران سلطه آن به پایان رسیده است.

در شرایط کنونی، مجله اسپکتاتور آمریکا را دقیقاً در موقعیتی مشابه بریتانیای پیش از بحران سوئز توصیف کرده است.

نیکلاس نئوس، تحلیل‌گر سیاسی، اعلام کرده که نسبت بدهی عمومی آمریکا به تولید ناخالص داخلی به حدود ۱۲۰ درصد رسیده است — وضعیتی مشابه آنچه بریتانیا پیش از افول خود تجربه کرد. افزون بر این، از سال ۲۰۲۴ به بعد، هزینه‌های ناشی از پرداخت سود بدهی‌های آمریکا از کل بودجه نظامی این کشور فراتر رفته است. این امر نشان‌دهنده آن است که حتی تأمین هزینه‌های دفاعی پایه‌ای برای این قدرت نیز با چالش‌های جدی مواجه شده است.

لوک گرومن، یکی از برجسته‌ترین استراتژیست‌های مالی جهان، در این زمینه نکته‌ای کلیدی مطرح می‌کند. وی معتقد است که ایران نیازی به شکست مستقیم ارتش آمریکا ندارد؛ بلکه کافی است بازار اوراق قرضه دولتی آمریکا (یا همان اعتبار دلاری) را تحت فشار قرار دهد. گرومن این درگیری را تیر خلاصی به دلار آمریکا می‌داند، زیرا در صورت ناتوانی واشینگتن در تأمین امنیت جریان انرژی جهانی، اعتماد جهانی به دلار به شدت کاهش خواهد یافت.

ری دالیو، بنیان‌گذار بزرگ‌ترین صندوق سرمایه‌گذاری جهان، نیز هشدار جدی صادر کرده است. او نبرد بر سر تنگه هرمز را «لحظه سوئز نهایی برای دلار آمریکا» توصیف می‌کند و معتقد است که ناتوانی واشینگتن در حفظ جریان نفت از این آبراه حیاتی، می‌تواند منجر به روی‌گردانی سریع جهانی از دلار شود — مشابه آنچه در سال ۱۹۵۶ برای پوند استرلینگ رخ داد. به اعتقاد دالیو، بستن یا تهدید تنگه هرمز توسط ایران، اعتبار بدهی‌های آمریکا را به شدت تضعیف کرده و موجب فرار سرمایه از این کشور شده است.

شان متیوز، تحلیل‌گر میدل ایست آی، یک واقعیت نظامی مهم را برجسته کرده است: آمریکا برای مقابله با تهدید موشکی ایران، ناچار شده سیستم‌های دفاعی پیشرفته “تاد “ را از کره جنوبی و نیرو‌های خود را از ژاپن به منطقه خاورمیانه منتقل کند. این اقدام، نشانه‌ای آشکار از آن است که ایالات متحده دیگر قادر نیست همزمان نقش «پلیس جهانی» را در نقاط مختلف جهان ایفا کند — دقیقاً همانند بریتانیا که در دهه ۱۹۶۰ مجبور به عقب‌نشینی از شرق سوئز شد.

ضعف یک قدرت امپراتوری معمولاً با فاصله‌گیری متحدان همراه است. اخبار مهم این روز‌ها حاکی از آن است که کشور‌هایی همچون فرانسه، ایتالیا و حتی هند، بدون انتظار مجوز از واشینگتن، مستقیماً با ایران وارد مذاکره شده‌اند تا امنیت کشتی‌رانی و منافع تجاری خود را تضمین کنند. این روند نشان‌دهنده کاهش اعتبار آمریکا حتی نزد متحدان سنتی خود است.

در نقطه اوج این تحولات، پدیده‌ای تحت عنوان «تسلیم بنزینی» مشاهده می‌شود. شبکه سی‌بی‌اس نیوز گزارش داد که دولت آمریکا در میانه درگیری، ناچار به تسهیل یا لغو موقت برخی تحریم‌های نفتی ایران شد تا بتواند قیمت بنزین داخلی را کنترل کند. پاسخ ایران، اما کنایه‌آمیز بود: «نفتمان را پیش‌فروش کرده‌ایم و چیزی برای عرضه نداریم — متأسفیم.

روزنامه گاردین نیز با بیانی دقیق نوشت که فوریه ۲۰۲۶، فصل پایانی «قرن آمریکایی» را رقم زد. واقعیت آن است که ایالات متحده پیش از آنکه در میدان نظامی دچار کمبود شود، در جنگ روایت‌ها شکست خورده است؛ زیرا حتی نزدیک‌ترین متحدانش نیز دیگر آمریکا را به عنوان ابرقدرت بی‌رقیب پیشین به رسمیت نمی‌شناسند. پایان هژمونی آمریکا فرارسیده است و این ماموریت تاریخی را ایرانیان مبعوث شده بر عهده گرفته‌اند.