تشدید خشکسالی با سوزاندن بقایای کشاورزی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، فاطمه مسکینی ویشکایی با اشاره به دلایل اصلی آتش زدن بقایای محصولات کشاورزی توسط کشاورزان اظهار کرد: مهم‌ترین دلیل این اقدام، از بین بردن بقایای غیرقابل استفاده باقی‌مانده از محصول برداشت‌شده در مزرعه است؛ بقایایی که در صورت باقی ماندن، عملیات شخم، خاک‌ورزی و آماده‌سازی زمین برای کشت بعدی را با مشکل مواجه می‌کند.

وی با اشاره به محدودیت‌های موجود در مدیریت بقایا به‌ویژه در سیستم کشت دوگانه گندم–برنج افزود: برخی کشاورزان به دلیل کمبود زمان برای آماده‌سازی زمین و دشواری مدیریت بقایا، به سوزاندن آنها روی می‌آورند؛ در حالی که این اقدام پیامد‌های منفی قابل توجهی برای خاک و محیط زیست به همراه دارد.

سرپرست بخش تحقیقات خاک و آب با بیان اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت سوزاندن بقایا بر خاک مزارع گفت: تخریب کربن آلی خاک که مهم‌ترین عامل حاصلخیزی شیمیایی، فیزیکی و زیستی خاک است، کاهش فعالیت میکروارگانیسم‌های مفید، شورتر شدن خاک‌ها، افزایش فشردگی و تراکم خاک، تخریب کیفیت فیزیکی خاک و کاهش نفوذ آب در خاک از مهم‌ترین پیامد‌های این اقدام به شمار می‌رود.

مسکینی ویشکایی ادامه داد: سوزاندن بقایای گیاهی همچنین باعث تخلیه عناصر غذایی خاک می‌شود و در درازمدت می‌تواند بهره‌وری اراضی کشاورزی را کاهش دهد.

وی در ادامه با اشاره به پیامد‌های زیست‌محیطی این اقدام گفت: در اثر سوزاندن هر تن کاه و کلش، مقادیر قابل توجهی گاز‌های گلخانه‌ای وارد جو می‌شود که منجر به تشدید تغییرات اقلیمی و افزایش خشکسالی‌ها می‌شود.

مسکینی ویشکایی افزود: ذرات معلق ناشی از سوزاندن بقایا نیز می‌تواند موجب بروز مشکلات تنفسی و چشمی برای ساکنان مناطق نزدیک مزارع شود و حتی با کاهش دید در جاده‌ها، خطر بروز تصادفات رانندگی را افزایش دهد.

سرپرست بخش تحقیقات خاک و آب تأکید کرد: مدیریت صحیح بقایای محصول به نوع سیستم کشاورزی (حفاظتی یا مرسوم) و نوع بقایا بستگی دارد، اما رعایت برخی اصول می‌تواند از بروز مشکلات جلوگیری کند.

مسکینی ویشکایی گفت: حفظ حدود ۳۰ درصد بقایای گیاهی در مزرعه، خارج کردن بقایای پشت تراکتوری از زمین، خرد کردن بقایا برای تسریع در تجزیه، تأمین و حفظ رطوبت خاک، دفن بقایای گیاهی حداقل یک تا یک و نیم ماه پیش از کشت بعدی و استفاده از کود‌های نیتروژنه برای جلوگیری از مشکلات تغذیه‌ای محصول بعدی از مهم‌ترین نکات در مدیریت بقایای محصولات کشاورزی است.

در سال‌های اخیر، سوزاندن بقایای محصولات کشاورزی پس از پایان فصل برداشت، به یکی از چالش‌های جدی زیست‌محیطی در استان خوزستان تبدیل شده است.

این اقدام که اغلب با هدف آماده‌سازی زمین برای کشت بعدی انجام می‌شود، علاوه بر افزایش خطر آتش‌سوزی‌های گسترده، موجب انتشار آلاینده‌ها و آسیب به سلامت عمومی، به‌ویژه در مناطق روستایی و کشاورزی می‌شود و نهاد‌های قضایی و محیط‌زیستی بار‌ها نسبت به تداوم این روند هشدار داده‌اند.