تحول اورژانس کشور با استفاده از هوش مصنوعی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما جعفر میعادفر رئیس سازمان اورژانس کشور گفت: سازمان اورژانس کشور با بیش از ۳۰ هزار نیروی آموزش‌دیده و کارآمد، سالانه حدود ۱۸ تا ۲۰ میلیون تماس از طریق سامانه ۱۱۵ دریافت می‌کند و نزدیک به ۶ میلیون مأموریت انجام می‌دهد که از این تعداد، حدود ۹۰۰ هزار ماموریت مربوط به حوادث ترافیکی است.

وی افزود: اورژانس کشور علاوه بر شرایط عادی، در شرایط بحرانی مانند جنگ، زلزله و سیل نیز حضور پررنگ‌تری دارد و در مناسبت‌ها و ایام خاص، به‌عنوان هماهنگ‌کننده حوزه سلامت میان بخش‌های مختلف درمان و بهداشت ایفای نقش می‌کند.

رئیس سازمان اورژانس کشور  با اشاره به جنگ ۱۲ روزه و شرایط بحرانی اخیر تصریح کرد: در جنگ ۱۲ روزه نیز اورژانس کشور در کنار مردم حضور داشت و در استان‌ها، کمترین میزان آسیب و حمله ثبت شده است.

وی افزود: استان‌های هرمزگان، خوزستان، تهران، اصفهان، شیراز و آذربایجان شرقی، بیشترین حوادث را در دوره جنگ میان استان‌ها تجربه کردند.

میعاد فر ادامه داد: در این دوره، سامانه اورژانس بیش از یک‌میلیون و ۶۰۰ هزار تماس ثبت و حدود ۴۶۰ هزار مأموریت انجام شد و در کنار انجام مأموریت‌های مرتبط با جنگ، عملیات‌های عادی اورژانس نیز بدون وقفه ادامه یافت.

وی بر اهمیت ارتباط قوی بین اورژانس، استانداری‌ها و سایر سازمان‌ها و ادارات در ارتقاء حوزه سلامت تأکید کرد و این پیوند را برای حوزه علوم پزشکی حیاتی دانست.

رئیس سازمان اورژانس کشور  با اشاره به اینکه فقط ۲۵ درصد از مباحث حوزه سلامت به بخش بهداشت و درمان مربوط می‌شود. تصریح کرد: ۷۵ درصد به سایر حوزه‌ها و سازمان‌ها وابسته است که تأثیر بسزایی در پیشبرد اهداف سلامت دارند.

وی به حمایت‌های مردمی اشاره کرد و افزود: مردمی که با حضور خود در کف خیابان‌ها و شبکه‌های اجتماعی، اعتقادشان را به کشور و نظام نشان داده‌اند، مایه قوت رزمندگان هستند و پشتوانه اصلی استواری ایران در مقابل ظلم و حملات رژیم‌های استکباری محسوب می‌شوند.

میعادفر ادامه داد: با هدف تقویت ناوگان آمبولانسی کشور، مصوبات خوبی با همکاری استانداری‌ها حاصل شد. سازمان اورژانس کشور آمادگی خود را برای تزریق قابل توجهی به استان‌ها اعلام کرده و قرار است تا ۲۰ دستگاه آمبولانس به صورت اشتراکی خریداری و در اختیار استان‌ها قرار گیرد. این اقدام، که با توجه به قیمت آمبولانس‌ها، سرمایه‌گذاری قابل توجهی محسوب می‌شود، با همکاری دانشگاه‌ها و با سهم آماده سازمان اورژانس انجام خواهد شد.

وی افزود: یکی دیگر از اولویت‌های سازمان، ارتقاء سطح تجهیزات است. بخشی از این تجهیزات توسط دانشگاه‌ها خریداری خواهد شد و بخش دیگر به صورت متمرکز توسط سازمان اورژانس تهیه و در اختیار استان‌ها قرار خواهد گرفت.

رئیس سازمان اورژانس کشور  ادامه داد: با توجه به تجربیات حاصل از جنگ، تقویت و پایداری رایانه‌های ارتباطی در دستور کار قرار گرفته است تا در صورت بروز حادثه برای هر یک از مراکز، ارتباط مردم با اورژانس قطع نشود.

وی در زمینه سامانه‌ها و فناوری‌های نوین، از اجرای «خدمات بدون کاغذ» (Paperless) در سراسر کشور خبر داد. این اقدام مهم، که نشان‌دهنده تمرکز بر استفاده از فناوری‌های نوین است، موجب حذف کامل استفاده از کاغذ در ارایه خدمات اورژانس در سطح کشور شده است.

رییس سازمان اورژانس کشور به اتوماسیون و ثبت تمامی عملیات اورژانس در سراسر کشور اشاره کرد و گفت: با وجود سه هزار و ۵۰۰ پایگاه پراکنده، این سازمان در تلاش است تا تمامی اطلاعات مربوط به هر ماموریت، از زمان تماس تا اقدامات انجام شده برای بیمار، به صورت دقیق ثبت و ضبط شود.

وی افزود: یکی از دستاورد‌های مهم این سازمان، سامانه تشخیص هوشمند بیماران قلبی و سکته مغزی است. نرم‌افزار ولاسکو (Velasco) یک نرم‌افزار آمریکایی، توسط شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی بومی‌سازی شده است. این سامانه قادر است با تحلیل نوار قلب (ECG)، حدود ۱۶ نوع تشخیص را با حساسیت و ویژگی بالای ۹۷ درصد انجام دهد. این امر به طور قابل توجهی وابستگی تکنسین‌ها به متخصصین قلب را کاهش می‌دهد و در برخی استان‌ها راه‌اندازی شده است. هرچند که بحث جنگ و محدودیت‌های اینترنتی، روند نصب و گسترش این سامانه را با اندکی تاخیر مواجه کرد، اما پس از رفع این موانع، پیگیری می‌شود.

میعادفر ادامه داد: در زمینه آموزش عمومی، دستگاهی طراحی شده که در اماکن پرتردد مانند فرودگاه‌ها و راه‌آهن نصب می‌شود. این دستگاه به افراد آموزش CPR (احیای قلبی ریوی) را در قالب یک آموزش یک دقیقه‌ای ارایه می‌دهد. فرد می‌تواند پس از دریافت آموزش، آن را تمرین کند و در صورت موفقیت‌آمیز بودن، بازخورد دریافت نماید. این اقدام با هدف افزایش دانش عمومی در زمینه کمک‌های اولیه صورت می‌گیرد. دانش رسانه‌ای و همچنین دانش کمک‌های اولیه در میان مردم نیاز به تقویت دارد.

رییس سازمان اورژانس کشور بر اهمیت آموزش کمک‌های اولیه به مردم تاکید ویژه‌ای داشت و آن را یکی از برنامه‌های جدی سازمان عنوان کرد.

وی گفت: با وجود تلاش‌های صورت گرفته، مردم اولین کسانی هستند که سرِ صحنه حوادث می‌رسند و بنابراین، آموزش صحیح «باید‌ها و نبایدها» در زمان وقوع حوادث برای آنها حیاتی است. این آموزش‌ها در کنار آموزش‌های تخصصی برای همکاران، با جدیت دنبال می‌شود.

میعادفر افزود: در راستای ارتقا جایگاه علمی و بین‌المللی، برنامه‌هایی برای ایجاد فضایی بین‌المللی در یکی از مراکز آموزشی و جذب دانشجویان خارجی از کشور‌های همسایه برای آموزش دیده می‌شود تا ایران به عنوان مرکز آموزش اورژانس منطقه مطرح گردد.

وی ادامه داد: سازمان اورژانس، چه بخواهد و چه نخواهد، باید به سمت فناوری‌های نوین حرکت کند تا از دنیا عقب نماند. این سازمان برای این منظور سرمایه‌گذاری کرده و تلاش می‌کند تا با به‌روزرسانی مداوم، فاصله خود را با استاندارد‌های جهانی حفظ کند.

رییس سازمان اورژانس کشور با اشاره آمار تماس‌ها افزود: از ۱۸ میلیون تماس دریافتی سالانه، حدود ۶ میلیون منجر به اعزام آمبولانس و ۶ میلیون نیز به مشاوره تلفنی منجر می‌شود. پاسخگویی به این تماس‌ها توسط پرستاران و پزشکان حاضر در مراکز انجام می‌شود. همچنین، حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد تماس‌ها مربوط به مزاحمت‌ها یا تماس‌های غیرضروری است که این بخش کاهش یافت.

میعادفر گفت: یکی از دردناک‌ترین جنبه‌های جنگ، شهادت مدافعان سلامت بود. در جنگ رمضان، در مجموع ۲۷ نفر از حوزه سلامت به شهادت رسیدند که سه نفر از آنها از مجموعه اورژانس بودند. دو نفر از شهدای اورژانس در حین عملیات امدادرسانی در بمباران به شهادت رسیدند. در مجموع، حدود ۱۱۷ نفر از حوزه سلامت مصدوم شدند که ۷۷ نفر از کارکنان اورژانس بودند. تلخ‌تر آنکه، ۲ نفر از شهدای حوزه بهداشت که جان خود را در محل کار از دست دادند، باردار بودند.

وی با اشاره به اینکه آسیب‌های وارده به زیرساخت‌ها نیز گسترده بود، افزود: ۶۲ دستگاه آمبولانس، ۱۰ دستگاه خودروی پشتیبان، ۵۴ پایگاه اورژانس و در مجموع نزدیک به ۴۰۰ واحد شامل مراکز آموزشی، خوابگاهی، مراکز بهداشت درمانی، مراکز جامع سلامت، ستاد‌های بهداشتی و بیمارستان‌ها آسیب دید.

میعادفر گفت: ۱۲ بیمارستان به دلیل همجواری با مراکز نظامی و احتمال اصابت حملات، تخلیه شدند و بیمارستان اندیمشک که با خسارتی بالغ بر ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد تومان مواجه شد، هنوز به چرخه عملیات بازنگشته است و تلاش برای بازسازی آن ادامه دارد.

رییس سازمان اورژانس کشور به آمار تکان‌دهنده حوادث ترافیکی اشاره کرد: سالانه حدود ۲۰ هزار کشته و ۹۰۰ هزار تا یک‌میلیون مصدوم در حوادث جاده‌ای وجود دارد. با احتساب اینکه ۱۵ درصد این مصدومان دچار معلولیت می‌شوند، نزدیک به ۱۰۰ هزار نفر معلول به جامعه اضافه می‌شود. این آمار، مفهوم «عمر از دست رفته» را برجسته می‌کند؛ به ویژه آنکه بسیاری از قربانیان در سنین ۵ تا ۲۹ سالگی قرار دارند، یعنی در دوره‌ای که یا در حال مولد شدن هستند یا به بلوغ مولد بودن رسیده‌اند. این موضوع در تضاد با تلاش‌ها برای افزایش جمعیت و جوان‌سازی جامعه قرار دارد.

به گفته وی، حتی درصدی از این مصدومان که زنده می‌مانند، با از دست دادن ۴۰ تا ۵۰ سال از عمر مفید خود (با توجه به امید به زندگی ۷۸ ساله)، هزینه‌های سنگین مادی و روحی برای خانواده، سلامت و جامعه به همراه دارند.

وی افزود: حوادث ترافیکی یک مساله بین‌بخشی است و اورژانس تنها پس از وقوع حادثه وارد عمل می‌شود. با این حال، راهکار‌های پیشگیرانه، که دنیا به سمت آنها حرکت می‌کند، بر جلوگیری از وقوع حادثه تمرکز دارند. افزایش پایگاه‌های اورژانس و تجهیزات، هرچند لازم است، اما در صورت افزایش شدت حوادث، کافی نخواهد بود.

میعادفر ادامه داد: در حوادث ترافیکی نوروز ۱۴۰۵، افزایش قابل توجهی در بیماران سطح یک و دو (نزدیک به مرگ) و کاهش در سطوح بالاتر مشاهده شده است؛ این نشان‌دهنده افزایش شدت حوادث است. عواملی، چون خلوتی جاده‌ها، سرعت غیرمجاز، کیفیت خودروها، خواب‌آلودگی یا حواس‌پرتی رانندگان، باعث افزایش این شدت شد.

وی گفت: برای حل این معضل، همکاری تمامی سازمان‌ها از جمله پلیس، راهداری، مدیریت استان و سایر نهاد‌ها ضروری است. همچنین، استفاده از جرایم بازدارنده و دوربین‌های نظارتی می‌تواند مؤثر باشد. اما مهم‌ترین عامل، اراده و فرهنگ‌سازی در میان مردم است. اغلب افراد مرگ را برای دیگران متصور می‌شوند و خود را در معرض خطر قرار می‌دهند.

رییس سازمان اورژانس کشور گفت:رسانه‌ها نقش حیاتی در فرهنگ‌سازی دارند و باید به طور مستمر یادآوری کنند که رعایت قوانین رانندگی و توجه به وضعیت خودرو و جاده، چگونه می‌تواند از وقوع حوادث دلخراش و تلفات جلوگیری کند.

رییس سازمان اورژانس کشور به آمایش سرزمینی به عنوان بخشی کلیدی از برنامه‌های پنجساله توسعه اشاره کرد و گفت:بر اساس ماده ۶۹ قانون برنامه هفتم توسعه، تکالیفی برای اورژانس مشخص شده است. در این راستا، یک کمیته کشوری با سامانه شاخص‌های مشخص تشکیل شده که دانشگاه‌ها بر اساس این شاخص‌ها، پیشنهاد‌های خود را ارائه می‌دهند. جانمایی پایگاه‌ها بر اساس این شاخص‌ها و در چارچوب برنامه‌های پنج ساله صورت می‌گیرد.

میعادفر ادامه داد: محور آزادراه حرم‌تاحرم بین سه استان سمنان، قم و تهران قرار گرفته و قرار است جلسه‌ای با حضور سه دانشگاه علوم پزشکی استان‌ها در تهران برگزار شود. در این راستا، به راه‌اندازی پایگاه اورژانس هوایی در مناطق دورافتاده و صعب‌العبور سمنان با هدف پوشش هوایی اشاره شد، زیرا در این مناطق، صرف رفت و آمد زمینی بسیار زمان‌بر و پرهزینه است.

وی گفت: همچنین، به گسترش پوشش موتوری اورژانس با اضافه شدن دو واحد جدید و برنامه‌ریزی برای هشت موتور دیگر در شهر‌های سمنان، گرمسار و شهر دیگر اشاره شد. استفاده از موتورلانس‌ها به طور چشمگیری زمان رسیدن به مصدوم را کاهش داده و دسترسی را بهبود می‌بخشد.

وی با اشاه به وضعیت استان سمنان به عنوان یکی از استان‌های خوب در زمینه اورژانس است، گفت: میانگین زمان رسیدن آمبولانس در شهر‌های استان سمنان هفت‌ونیم دقیقه و در جاده‌ها ۱۴ دقیقه است که از میانگین کشوری (به‌میزان هشت دقیقه در شهر و ۱۵ دقیقه در جاده) بهتر است. چیدمان پایگاه‌ها نیز به گونه‌ای است که فاصله آنها از استاندارد تعریف شده (۴۰ کیلومتر) کمتر و حدود ۱۴-۱۵ کیلومتر است. دلیل این امر، مسیر پرتردد زائرین امام رضا (ع) و حجم بالای ترافیک، به خصوص در محور میامی، ذکر شد. این اقدامات نشان‌دهنده عبور از استاندارد‌های تعریف شده برای پوشش بهتر ترافیک و حوادث احتمالی است.

نوسازی ناوگان، توسعه نیروی انسانی و حرکت به سوی فناوری‌های نوین در اورژانس

رییس سازمان اورژانس کشور گفت: برای کاهش زمان رسیدن به بیمار، فاصله پایگاه‌ها را در نقاط مختلف کشور کاهش داده‌اند. تجربه کشور‌های اروپایی، آمبولانس‌ها را معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال از رده خارج یا تغییرکاربری می‌کنند. اما در ایران به دلیل شرایط ویژه و نبود پلتفرم داخلی مناسب برای آمبولانس، این روند با دشواری مواجه است. قطعات یدکی و تأمین تجهیزات نیز گران و مشکل‌زاست. به همین دلیل، استاندارد عمر آمبولانس در کشور ۱۵ سال تعیین شده و امید است بخش عمده نیاز ناوگان در سال جاری و نهایتاً تا نیمه سال آینده تأمین شود.

وی افزود: حدود ۹۰ میلیون دلار از اعتبارات باقی‌مانده کرونا برای خرید آمبولانس در خارج کشور اختصاص یافته و قرارداد‌های مربوطه در حال انجام است. همچنین خرید به‌صورت متمرکز، از طریق مناقصه و نیز با هماهنگی استان‌ها پیش می‌رود تا نوسازی ناوگان با سرعت بیشتری انجام شود و شان و حق مردم در خدمات اورژانسی بهتر تامین گردد.

وی با اشاره به اینکه بالگرد اورژانس نیز تقویت ناوگان هوایی در دستور کار است گفت: این بخش برای مناطق صعب‌العبور و گسترده کشور اهمیت زیادی دارد و بازدید میدانی از بالگرد‌ها نیز انجام شده است.

میعادفر در زمینه اورژانس بانوان افزود: اکنون حدود ۴۰ پایگاه اورژانس بانوان در کشور فعال است. با توجه به اینکه دانش‌آموختگان این حوزه در حال افزایش‌اند، پیش‌بینی شده در شهر‌های بزرگ سهم نیرو‌های بانوان تا ۳۰ درصد افزایش پیدا کند. البته این توسعه بیشتر در پایگاه‌های شهری امکان‌پذیر است و در پایگاه‌های جاده‌ای محدودیت‌هایی وجود دارد.

وی افزود: در بخش نیروی انسانی، یکی از چالش‌های مهم، کاهش تمایل برای استخدام دولتی و دشواری تأمین نیرو عنوان شد. از سهمیه استخدام ۵۵۰۰ نفر، تنها حدود ۲۹۰۰ نفر جذب شده‌اند و هنوز ظرفیت‌ها به‌طور کامل پر نشده است. بر همین اساس، سازمان به سمت بومی‌گزینی حرکت کرده تا نیرو‌های محلی جذب شوند و ماندگاری بیشتری داشته باشند. بررسی‌ها نشان داده در برخی استان‌ها دانش‌آموختگان بیکار زیادند و در برخی دیگر، مانند استان‌های سیستان و بلوچستان، هرمزگان و نیز استان‌های کم‌برخوردار دیگر، کمبود نیروی انسانی بسیار جدی است.

رییس سازمان اورژانس کشور به استفاده از هوش مصنوعی در پاسخگویی تلفنی اشاره کرد و بیان داشت که بخشی از تماس‌ها، مانند راهنمایی اولیه به تماس‌گیرندگان یا ارایه اطلاعات پایه‌ای، می‌تواند به هوش مصنوعی سپرده شود تا کادر درمانی بر موارد اورژانسی‌تر تمرکز کنند.

وی بر فرهنگ‌سازی استفاده صحیح از اورژانس ۱۱۵ تأکید کرد و از مردم خواست تا تنها در موارد واقعاً نیازمند با این سامانه تماس بگیرند. دلیل این درخواست، محدودیت امکانات و طولانی شدن زمان رسیدن آمبولانس در صورت تماس‌های غیرضروری یا اطلاعات نادرست است که می‌تواند جان بیماران واقعی را به خطر اندازد.

وی  به چالش‌های شغلی کارکنان اورژانس اشاره کرد؛ از جمله شرایط کاری سخت، دستمزد‌های پایین نسبت به بخش خصوصی که منجر به استعفای نیرو‌ها و جذب آنها توسط مراکز دیگر می‌شود. این مشکلات باعث شده تا در برخی استان‌ها، با وجود سابقه کار بالا، نیرو‌ها با حقوق بسیار پایین‌تری نسبت به بخش خصوصی فعالیت کنند. این وضعیت نیازمند تغییر و بهبود شرایط، افزایش حقوق، و جذب و نگهداشت نیرو‌ها است.