ضرورت مشارکت راهبردی صنعت و دانشگاه ها در کشور

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای استان خوزستان، مازیار چنگیزیان بیان کرد: صنایع بیش از گذشته به ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها توجه دارند و دانشگاه‌ها نیز تلاش می‌کنند پژوهش‌های خود را به سمت حل مسائل واقعی سوق دهند؛ با این حال، بخش قابل توجهی از این تعاملات هنوز به طرح‌های موردی و کوتاه‌مدت محدود می‌شود و کمتر شاهد شکل‌گیری همکاری‌های بلندمدت و نظام‌مند هستیم.

وی با اشاره به اینکه مهم‌ترین چالش، کمبود دانش در دانشگاه یا کمبود مسئله در صنعت نیست، افزود: از نظر ظرفیت علمی و نیاز‌های صنعتی از پتانسیل بالایی برخوردار هستیم و آنچه کمتر از حد انتظار توسعه یافته، سازوکار شناسایی، تعریف و پیگیری مشترک مسائل میان این ۲ بخش است.

چنگیزیان ادامه داد: با توجه به اینکه هر جا صنعت مسئله خود را به‌صورت شفاف مطرح کرده و دانشگاه نیز با شناخت درست از نیاز‌های عملیاتی وارد میدان شده است، نتایج ارزشمندی حاصل شده است؛ بنابراین زیرساخت‌های ارتباط صنعت و دانشگاه نسبت به گذشته بهبود یافته، اما برای رسیدن به یک اکوسیستم نوآوری موثر و پایدار هنوز مسیر قابل توجهی پیش رو وجود دارد.

سرفصل‌های دانشگاهی تا چه اندازه با نیاز‌های روز صنعت هماهنگ است؟

مدیر ارتباط با صنعت دانشگاه شهید چمران اهواز اظهار کرد: سرفصل‌های دانشگاهی در بسیاری از رشته‌های مهندسی، به‌ویژه در حوزه‌های پایه، از نظر علمی و مفهومی همچنان از استحکام خوبی برخوردارند و نمی‌توان گفت ارتباطی با صنعت ندارند.

وی تاکید کرد: مسئله اصلی در میزان به‌روزرسانی، انعطاف‌پذیری و نحوه پیوند این دانش با مسائل واقعی صنعت است.

چنگیزیان با اشاره به اینکه صنعت امروز با سرعت بالایی در حال تغییر است، توضیح داد: فناوری‌های نو، تحول دیجیتال، الزامات بهره‌وری انرژی، استاندارد‌های زیست‌محیطی و رقابت‌پذیری جهانی، مسائل جدیدی را ایجاد کرده‌اند که به‌طور طبیعی با سرعت بازنگری سرفصل‌های دانشگاهی هم‌زمان نیستند.

مدیر ارتباط با صنعت دانشگاه شهید چمران اهواز ادامه داد: از سوی دیگر، انتظار اینکه سرفصل‌ها دقیقا منطبق با نیاز هر صنعت طراحی شوند نیز واقع‌بینانه نیست، زیرا دانشگاه وظیفه آموزش مبانی علمی را دارد؛ اما فاصله‌ای که امروز مشاهده می‌شود بیشتر در نحوه اتصال این مبانی به نیاز‌های واقعی صنعت است.

وی اضافه کرد: در همین راستا، در سطح سیاست‌گذاری آموزش عالی نیز رویکرد‌های جدیدی در حال شکل‌گیری است که بر اساس آن، بخشی از طراحی دروس و سرفصل‌ها با مشارکت مستقیم صنعت انجام می‌شود.

چنگیزیان بیان کرد: در دانشگاه شهید چمران اهواز نیز با توجه به این نگاه، هماهنگی‌های اولیه با برخی صنایع بزرگ منطقه از جمله شرکت نفت و گاز اروندان، شرکت گاز استان خوزستان، فولاد خوزستان، پتروشیمی بندر امام و شرکت توزیع برق منطقه‌ای انجام شده و آمادگی لازم برای مشارکت در طرح‌های پایلوت و اجرای این رویکرد در صورت نهایی شدن چارچوب اجرایی آن وجود دارد.

وضعیت قرارداد‌های پژوهشی مشترک بین صنعت و دانشگاه

مدیر ارتباط با صنعت دانشگاه شهید چمران اهواز در خصوص وضعیت قرارداد‌های پژوهشی مشترک بین صنعت و دانشگاه اظهار کرد: این شرایط را نمی‌توان صرفا با تعداد یا حجم مالی آنها ارزیابی کرد، بلکه مسئله مهم‌تر کیفیت این قرارداد‌ها و میزان اثرگذاری آنها در حل مسائل واقعی صنعت است.

وی توضیح داد: در سال‌های اخیر، هم از نظر کمی و هم از نظر تنوع موضوعی، همکاری‌های پژوهشی میان دانشگاه و صنعت رشد داشته است؛ با این حال، بخش قابل توجهی از این قرارداد‌ها همچنان ماهیت پروژه‌ای و مقطعی دارند و کمتر به سمت همکاری‌های بلندمدت و راهبردی حرکت کرده‌اند.

چنگیزیان با تاکید بر اینکه یکی از چالش‌های اصلی در این حوزه، ضعف در تعریف دقیق و مشترک مسئله است، ادامه داد: در بسیاری از موارد، قرارداد‌ها زمانی شکل می‌گیرند که مسئله صنعتی به مرحله بحرانی رسیده است، در حالی که اگر تعامل از مراحل اولیه شکل‌گیری مسئله آغاز شود، کیفیت خروجی بالاتر خواهد بود و امکان حل پایدارتر مشکلات فراهم می‌شود.

این مقام مسئول دانشگاه شهید چمران اهواز گفت: در عین حال، نباید از ظرفیت‌های علمی دانشگاه در حوزه‌های نوظهور فناوری غفلت کرد.

سازوکار‌های پایدار همکاری (الگو، اعتماد، پارک‌های علم و فناوری)

وی اظهار کرد: تجربه نشان می‌دهد همکاری پایدار میان صنعت و دانشگاه زمانی شکل می‌گیرد که صرفا به پروژه‌های موردی محدود نشود و به یک رابطه مستمر و برنامه‌محور تبدیل شود.

چنگیزیان توضیح داد: در این میان، اعتماد متقابل نقش کلیدی دارد و این اعتماد نه با بخشنامه، بلکه با تداوم همکاری‌های موفق شکل می‌گیرد. پارک‌های علم و فناوری و مراکز رشد نیز می‌توانند نقش حلقه واسط را ایفا کنند، به شرط آنکه صرفا به ساختار‌های اداری محدود نشوند و واقعا در اتصال نیاز صنعت به ظرفیت دانشگاه فعال باشند.

رابطه صنعت و دانشگاه اشاره به سازوکار‌های نظام‌مندی دارد که ارتباط میان عرصه علمی و آکادمیک را با عرصه عملی و صنایع تسهیل و تقویت می‌کند؛ دانشگاه‌ها باید استعداد‌های جامعه را با رویکردی کاربردی آموزش داده و در اختیار صنایع قرار دهند. به عبارت دیگر، شیوه آموزش دانشگاهی باید متناسب با نیاز‌های بازار کار باشد.