نقش و الگوی حضرت زینب سلام الله علیها پس از واقعه کربلا

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، استاد عبدالله بیک در مراسم عزاداری سید الشهدا علیه السلام در جاکارتا را با استناد به حدیثی از حضرت امام جعفر صادق علیه السلام آغاز کرد که در آن آمده است همه اهل‌بیت علیهم السلام کشتی‌های نجات‌اند، اما کشتی حضرت امام حسین علیه السلام گسترده‌تر و سریع‌تر از دیگر کشتی‌ها، انسان‌ها را به مقصد رستگاری می‌رساند.

وی در توضیح این روایت بیان کرد که راز گستردگی و سرعت این کشتی نجات، در جامعیت و فراگیری نهضت حضرت امام حسین علیه السلام در واقعه کربلا نهفته است. یکی از مهم‌ترین عواملی که این نهضت را به حرکتی کامل و همه‌جانبه تبدیل کرد، حضور و نقش‌آفرینی حضرت زینب سلام الله علیها بود. حضور آن بانوی بزرگوار، ویژگی منحصربه‌فردی به قیام عاشورا بخشید؛ چرا که نهضت حضرت امام حسین علیه السلام به شکلی مستقیم بر دوش نقش‌آفرینی عظیم یک زن الهی نیز استوار بود؛ امری که در تاریخ مبارزات شخصیت‌های مقدس، چه پیش از آن و چه پس از آن، کمتر نمونه‌ای همانند آن دیده می‌شود.

استاد عبدالله بیک در ادامه تصریح کرد: برای شناخت صحیح و جامع نهضت حضرت امام حسین علیه السلام، پژوهشگران تاریخ نباید تنها به واقعه عاشورا در دهم محرم سال ۶۱ هجری بسنده کنند. نهضت در حقیقت از زمانی آغاز شد که حضرت امام حسین علیه السلام در مدینه از بیعت اجباری با یزید سر باز زدند.

پس از آن، آن حضرت راهی مکه شدند و از فرصت موسم حج بهره گرفتند تا فلسفه و اهداف قیام خویش را برای مسلمانانی که از نقاط مختلف جهان اسلام گرد آمده بودند، تبیین کنند. سپس حرکت تاریخی ایشان به سوی کربلا ادامه یافت.

وی با تأکید بر این نکته افزود که نهضت عاشورا با شهادت حضرت امام حسین علیه السلام پایان نیافت، بلکه مرحله‌ای تازه از این حرکت الهی از همان زمان آغاز شد؛ مرحله‌ای که رهبری آن را حضرت زینب سلام الله علیها بر عهده گرفتند. دختر گرانقدر حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام پرچم این نهضت را به دست گرفت و پیام‌هایی را که برادر بزرگوارشان فرصت بیان کامل آنها را نیافته بود، به گوش امت رساند. ایشان با شجاعتی کم‌نظیر، هم در کوفه در برابر عبیدالله بن زیاد ایستادند و با او به گفت‌و‌گو پرداختند و هم در دمشق، با یزید، با صلابت و اقتدار از حقیقت اسلام و مظلومیت اهل‌بیت علیهم السلام دفاع کردند.

استاد عبدالله بیک در ادامه، به تبیین فلسفه حضور حضرت زینب سلام الله علیها و دیگر بانوان اهل‌بیت علیهم السلام در کاروان حضرت امام حسین علیه السلام پرداخت و هنگامی از حضرت امام حسین علیه السلام پرسیده شد که چرا بانوان را نیز در این سفر همراه خود آورده‌اند، آن حضرت در پاسخ فرمودند که خداوند متعال چنین اراده کرده است که آنان به اسارت درآیند. استاد عبدالله بیک تصریح کرد: مقصود از این اسارت، تنها آشکار ساختن سلب ارزش‌های انسانی از سوی حکومت ستمگر آن روزگار نبود، بلکه این اسارت، رسالتی بسیار بزرگ‌تر را در خود نهفته داشت. در پرتو همین اسارت بود که بانوان اهل‌بیت علیهم السلام، به‌ویژه حضرت زینب سلام الله علیها، به مهم‌ترین رسانه و بلندگوی نهضت عاشورا تبدیل شدند؛ آنان مظلومیت خاندان رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم را برای مردم آشکار ساختند و بسیاری از حقایق و پیام‌های اساسی این نهضت را که در اثر تبلیغات حکومت اموی دچار تحریف یا سوءبرداشت شده بود، برای جامعه تبیین و اصلاح کردند.

وی افزود: انجام چنین مسئولیت سنگین و سرنوشت‌سازی، نیازمند شخصیتی استثنایی با فضایل اخلاقی والا بود؛ شخصیتی که در درجه نخست از صبر، استقامت و پایداری بی‌نظیری برخوردار باشد. افزون بر این، در آن مقطع حضرت امام علی بن الحسین زین العابدین علیه السلام به دلیل بیماری قادر به ایفای کامل نقش رهبری نبودند؛ ازاین‌رو حضرت زینب سلام الله علیها به طور موقت مسئولیت هدایت و مدیریت کاروان اهل‌بیت علیهم السلام را بر عهده گرفتند و با درایت و شجاعت، رسالت نهضت را ادامه دادند.

در ادامه، استاد عبدالله بیک برای تبیین مفهوم عمیق صبر، حاضران را به آیات قرآن کریم، به‌ویژه آیات سوره مبارکه بقره، متوجه ساخت؛ آیاتی که در آنها صبر و نماز به عنوان دو عامل اصلی یاری‌رسان انسان معرفی شده‌اند.

وی توضیح داد: برخی از مفسران، واژه «صبر» را در این آیات به معنای روزه دانسته‌اند؛ در حالی که «نماز» نیز می‌تواند هم به معنای عبادت ظاهری و هم به مفهوم دعا و پیوند معنوی انسان با خداوند متعال تفسیر شود.

وی افزود: صبر، تنها در برابر سختی‌ها و مصیبت‌ها معنا پیدا نمی‌کند، بلکه انسان در نعمت‌ها نیز مورد آزمایش قرار می‌گیرد. سلامت، رفاه، ثروت، شهرت و موفقیت نیز همانند فقر، بیماری و اندوه، میدان امتحان الهی هستند و انسان در همه این شرایط نیازمند صبر، هوشیاری و استقامت است.

استاد عبدالله بیک برای نشان دادن عظمت صبر حضرت زینب سلام الله علیها، به حوادث جان‌سوز کربلا اشاره کرد و یادآور شد که آن بانوی بزرگوار با چشمان خود به شهادت برادرش حضرت امام حسین علیه السلام، فرزندان خویش، برادرزادگانش و نیز برادر وفادارش حضرت ابوالفضل العباس علیه السلام و دیگر عزیزان خاندان نبوت نگریست، اما با وجود همه این مصائب جانکاه، هرگز از رسالت الهی خود دست نکشید و کوچک‌ترین نشانه‌ای از ضعف و تزلزل در اراده او دیده نشد. همین استقامت بی‌نظیر، برداشت رایج درباره ناتوانی زنان در برابر حوادث بزرگ را در هم شکست و نشان داد که یک زن مؤمن، هنگامی که به ایمان، معرفت و ولایت الهی تکیه دارد، می‌تواند از چنان صبر، قدرت روحی و استحکام شخصیتی برخوردار باشد که در دشوارترین شرایط نیز پرچم حق را برافراشته نگه دارد.