هفتم تیر ۱۳۶۰؛ روزی که ترور شهید بهشتی و ۷۲ یار انقلاب نتوانست جمهوری اسلامی را متوقف کند

به گزارش گروه تاریخ خبرگزاری صدا و سیما؛ حادثه‌ای که به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران می‌توانست هر نظام سیاسی را با بحران جدی مواجه کند، اما به نمادی از استحکام جمهوری اسلامی و پیوند عمیق مردم با انقلاب تبدیل شد.

هفتم تیر ۱۳۶۰؛ روزی که ترور شهید بهشتی و ۷۲ یار انقلاب نتوانست جمهوری اسلامی را متوقف کند.

هفتم تیر ۱۳۶۰ در حافظه تاریخی ملت ایران تنها یک حادثه تروریستی نیست؛ روزی است که دشمنان انقلاب اسلامی تلاش کردند با حذف برجسته‌ترین مدیران و چهره‌های مؤثر نظام نوپای جمهوری اسلامی، مسیر انقلاب را متوقف کنند، اما نتیجه‌ای معکوس گرفتند و انسجام ملی را بیش از پیش تقویت کردند.

«شما‌ ای امت مسلمان ایران می‌دانید که انقلاب بزرگ و خون بار شما را خدا به پیروزی رساند و خدا نگهبان انقلاب اسلامی شماست.» این فراز از پیام امام خمینی (ره) پس از حادثه هفتم تیر، به‌خوبی نشان می‌دهد که بنیانگذار جمهوری اسلامی این واقعه را صرفاً یک حادثه امنیتی نمی‌دانست، بلکه آن را آزمونی برای استحکام انقلاب اسلامی تلقی می‌کرد.

شامگاه هفتم تیر ۱۳۶۰، انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی به دست گروهک منافقین، آیت‌الله شهید سیدمحمد حسینی بهشتی و ۷۲ تن از یاران انقلاب را به شهادت رساند. در میان شهدا، چهار وزیر دولت، ۲۷ نماینده مجلس شورای اسلامی، معاونان وزیر و شماری از مدیران ارشد کشور حضور داشتند؛ چهره‌هایی که هر یک نقشی مهم در تثبیت ساختار‌های سیاسی و اجرایی جمهوری اسلامی ایفا می‌کردند.

برای درک ابعاد این جنایت باید به شرایط آن روز‌های کشور توجه کرد. تنها دو سال از پیروزی انقلاب اسلامی گذشته بود، کشور درگیر جنگ تحمیلی و انواع توطئه‌های داخلی و خارجی بود و جمهوری اسلامی هنوز در حال شکل‌دهی به نهاد‌های اصلی خود به شمار می‌رفت. در چنین شرایطی، شهادت همزمان ده‌ها مسئول بلندپایه می‌توانست هر نظام سیاسی را با بحرانی عمیق روبه‌رو کند.

اما آنچه پس از انفجار حزب جمهوری اسلامی رخ داد، برخلاف محاسبات طراحان این عملیات بود. امام خمینی (ره) در سخنرانی تاریخی خود خطاب به عاملان این جنایت فرمودند: «قصه، قصه خداست؛ بروید با خدا بجنگید. با کشتن اینها مشکلی حل نمی‌شود.» ایشان همچنین با توصیفی ماندگار از شهید بهشتی فرمودند: «بهشتی یک امت بود.» تعبیری که جایگاه فکری، مدیریتی و انقلابی این شهید بزرگوار را در تاریخ جمهوری اسلامی ماندگار کرد.

شهید بهشتی شخصیتی بود که حتی رسانه‌های غربی نیز به توانایی‌های علمی و مدیریتی او اذعان داشتند. رادیو بی‌بی‌سی در گزارش خود پس از حادثه هفتم تیر، از او به عنوان چهره‌ای اندیشمند، منظم، تأثیرگذار و صاحب آثار فکری در حوزه حکومت اسلامی یاد کرد. این اعتراف نشان می‌داد که دشمنان انقلاب نیز به جایگاه ویژه شهید بهشتی واقف بودند.

فردای این حادثه، ملت ایران پاسخی تاریخی به تروریسم داد. میلیون‌ها نفر در شهر‌های مختلف کشور با حضور در راهپیمایی‌ها و مراسم بزرگداشت شهدا، نشان دادند که ترور نمی‌تواند اراده ملت را تضعیف کند. شعار ماندگار «دشمن در چه فکریه، ایران پر از بهشتیه» به نماد مقاومت مردم در برابر خشونت و تروریسم تبدیل شد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز درباره حادثه هفتم تیر تأکید کرده‌اند که این واقعه نشان داد حتی سهمگین‌ترین ضربه‌ها نمی‌تواند نظامی را که بر ایمان و حضور مردم تکیه دارد، متزلزل کند. به تعبیر ایشان، حادثه‌ای با این ابعاد در بسیاری از کشور‌ها برای فروپاشی یک نظام سیاسی کافی بود، اما جمهوری اسلامی از آن عبور کرد و مستحکم‌تر از گذشته به مسیر خود ادامه داد.

امروز و پس از گذشت دهه‌ها از انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی، هفتم تیر نه فقط یادآور شهادت شهید بهشتی و ۷۲ یار انقلاب، بلکه نماد شکست پروژه ترور علیه جمهوری اسلامی است؛ روزی که دشمن می‌خواست انقلاب را از حرکت بازدارد، اما نتیجه‌ای جز تقویت سرمایه اجتماعی و انسجام ملی ملت ایران به دست نیاورد.

پژوهشگر و نویسنده: طیبه السادات حسینی