فارسی آموزی در دیگر نقاط جهان

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در آلماتی در گزارشی از آخرین وضعیت آموزش زبان فارسی در این شهر، اعلام کرد که در سال تحصیلی گذشته ۶۳ نفر در مراکز دانشگاهی، پژوهشی و عمومی آلماتی به فراگیری زبان فارسی مشغول بوده‌اند و برای سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ مجموعه‌ای از اقدامات برای ارتقای کیفی و کمی آموزش این زبان در نظر گرفته شده است.

وجود صدها واژه مشترک آثار متفکران بزرگ قزاقستان همچون آبای قونانبایف و خواجه احمد یسوی و نیز علایق دیرینه نخبگان منطقه زمینه مساعدی را برای آموزش زبان فارسی فراهم ساخته است.

زبان فارسی تنها یک ابزار ارتباطی یا یک رشته آموزشی نیست بلکه شالوده هویت، فرهنگ و تاریخ حوزه متورق و وسیع آسیای مرکزی و یکی از اصیل‌ترین ارکان میراث معنوی بشریت است. این زبان فاخر در طول تاریخ همواره زبان دیپلماسی، اندیشه، معرفت و ادبیات در طول جاده ابریشم بوده و پیونددهنده اقوام، ملت‌ها و فرهنگ‌های گوناگون این جغرافیای کهن به شمار می‌رفته است.

در این میان کشور قزاقستان و به‌ویژه کلان‌شهر آلماتی به‌عنوان مهد علمی، پژوهشی و کانون دانشگاهی و نخبگانی قزاقستان همواره پایگاه اصلی پاسداشت، تدریس و تحقیق در حوزه ایران‌شناسی و زبان و ادبیات فارسی بوده است.

وجود هزاران جلد نسخه خطی و سند تاریخی به زبان فارسی در آرشیوها و کتابخانه‌های آلماتی گواهی روشن بر این واقعیت است که دستیابی به تاریخ واقعی، ادبیات کهن و میراث معنوی منطقه آسیای مرکزی بدون واسطه زبان فارسی غیرممکن است.

واژگان فراوان فارسی در زبان قزاقی و احترام عمیق متفکران و برجستگان این دیار به مفاهیم و بزرگان ادب فارسی بستر بی‌نظیری از قدرت نرم و دیپلماسی عمومی را میان دو ملت دوست و همسایه فراهم ساخته است.

از این‌رو حفظ، تقویت و توسعه کرسی‌های زبان فارسی و دوره‌های آموزشی در شهر آلماتی نه یک برنامه جاری اداری بلکه یک ضرورت راهبردی در راستای تعمیق روابط متقابل، صیانت از حوزه تمدنی مشترک و پاسخ به نیاز علمی و فرهنگی جامعه نخبگانی منطقه است.

بر اساس پایش دقیق و میدانی صورت‌گرفته توسط وابستگی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در آلماتی در سال تحصیلی گذشته در مجموع ۶۳ نفر زبان‌آموز در سطح مراکز دانشگاهی، پژوهشی و عمومی شهر آلماتی مشغول به فراگیری زبان فارسی بوده‌اند.

حضور ۲۶ دانشجو نشان‌دهنده ظرفیت بالای جذب در میان دانشجویانی است که آینده شغلی آموزش و تدریس را دنبال می‌کنند. همچنین حضور ۲۱ نفر نشانگر اشتیاق عموم مردم و پژوهشگران مستقل آلماتی به فراگیری زبان فارسی است.

برنامه‌های نمایندگی برای سال تحصیلی جدید در این راستا شامل برگزاری دوره آنلاین تربیت مربی (سازمان‌دهی دوره‌های تخصصی آموزش روش تدریس و تربیت مدرسین بومی زبان فارسی به‌صورت آنلاین با بهره‌گیری از اساتید برجسته بنیاد سعدی جهت ارتقای کیفی دانش تدریس در آلماتی)، تبلیغ و معرفی جذاب رشته زبان فارسی (برنامه‌ریزی برای جذب دانشجویان جدیدالورود در مرحله انتخاب رشته از طریق تدوین بروشورها و متون انگیزشی با رویکرد معرفی بازار کار، دیپلماسی و ادبیات)، تجهیز و به‌روزرسانی اتاق‌های ایران (نوسازی کرسی‌های زبان فارسی در دانشگاه ژامپور و دانشگاه فارابی با همکاری بنیاد سعدی)، برگزاری دوره‌های دانش‌افزایی (اعطای بورس‌های تحصیلی کوتاه‌مدت به دانشجویان برتر جهت سفر به ایران)، توسعه دوره‌های آزاد (گسترش کلاس‌های آنلاین و حضوری در کتابخانه ملی آلماتی و اعطای گواهی‌نامه‌های معتبر پایان دوره) و سازمان‌دهی المپیاد زبان فارسی (برگزاری مسابقات علمی میان مراکز چهارگانه آلماتی جهت ایجاد انگیزه و رقابت سالم) است.

نکته قابل توجه این است که آمار ۶۳ نفره زبان‌آموزان در کل شهر آلماتی طی سال گذشته اگرچه هسته‌ای ارزشمند و فعال را در ۴ مرکز دانشگاهی، پژوهشی و عمومی نشان می‌دهد اما حجم اصلی آن یعنی ۴۷ نفر متمرکز در بخش‌های عمومی یعنی کتابخانه ملی و دانشگاه ژامپور است در مقابل سهم دانشگاه مادر، فارابی و فرهنگستان علوم تنها ۱۶ نفر بوده است.

این ناهمگونی آمار روشن می‌کند که آسیب اصلی کاهش ورودی دانشجویان در مرحله انتخاب رشته و کمبود مدرسین بومی مسلط به متون و روش‌های جدید تدریس است. بنابراین راهبرد اصلی نمایندگی برای سال تحصیلی پیش‌رو عبور از آمار صرف و تمرکز بر ارتقای کیفی اساتید از طریق دوره آنلاین TTC و تبلیغ هدفمند زبان فارسی میان دانشجویان جدیدالورود تعریف شده است.

چهار پیشنهاد عملیاتی برای تقویت آموزش زبان فارسی شامل پشتیبانی تخصصی از دوره آنلاین تربیت مربی (TTC)، ارسال محتوای تبلیغاتی و انگیزشی ویژه انتخاب رشته، تخصیص سهمیه هدفمند بورس‌های دانش‌افزایی و جایگزینی متون قدیمی آموزشی با کتاب‌های جدید بنیاد سعدی شامل سلسله کتاب‌های مینا و ایران‌شناسی در اتاق‌های ایرانِ دانشگاه‌های آلماتی است.

بر اساس این گزارش مجموعه اقدامات پیش‌بینی‌شده برای سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ با هدف ارتقای کیفی و کمی دوره‌های آموزش زبان فارسی، تقویت توانمندی مدرسین بومی، جذب دانشجویان جدید، توسعه دوره‌های آزاد، تقویت کرسی‌های زبان فارسی و گسترش فعالیت‌های علمی و آموزشی در مراکز چهارگانه آلماتی دنبال خواهد شد در آلماتی در سال تحصیلی گذشته در مجموع ۶۳ نفر زبان‌آموز در سطح مراکز دانشگاهی، پژوهشی و عمومی شهر آلماتی مشغول به فراگیری زبان فارسی بوده‌اند.