حل چالش‌های زیست محیطی با همکاری دانشگاه

به گزارش گروه کشاورزی و محیط زیست خبرگزاری صداوسیما مسئولان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط میان دانشگاه و نظام حکمرانی محیط زیست، بر توسعه آموزش تخصصی، پژوهش‌های مسئله‌محور، حمایت از انجمن‌های علمی و دانشجویی و تبدیل ظرفیت علمی دانشگاه‌ها به راهکار‌های اجرایی برای حل چالش‌های محیط زیستی کشور تأکید کردند.

در نشست مشترکی با حضور مسئولان وزارت علوم و سازمان حفاظت محیط زیست، راهکار‌های گسترش همکاری میان دانشگاه‌ها و نهاد‌های اجرایی در حوزه محیط زیست، نقش انجمن‌های علمی دانشجویی، بازنگری در آموزش‌های تخصصی و افزایش مشارکت دانشگاهیان در حفاظت از محیط زیست مورد بررسی قرار گرفت.

هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها در مدیریت مسائل محیط زیستی، گفت: انجمن‌های علمی دانشجویی می‌توانند حلقه اتصال میان دانشگاه، دستگاه‌های اجرایی و جامعه باشند و نقش مهمی در انتقال دیدگاه‌ها، پیشنهاد‌های تخصصی و مطالبه‌گری علمی ایفا کنند.

او با هشدار نسبت به تضعیف آموزش تخصصی محیط زیست در دانشگاه‌ها اظهار کرد: در شرایطی که کشور با چالش‌های گسترده محیط زیستی روبه‌روست، نمی‌توان نسبت به آینده نیروی انسانی متخصص بی‌تفاوت بود. آموزش محیط زیست نباید تنها به چند واحد عمومی محدود شود، بلکه لازم است نگاه محیط زیستی در رشته‌هایی مانند حقوق، سیاست، فلسفه، اقتصاد، مدیریت و سایر حوزه‌های تخصصی نیز نهادینه شود.

معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست افزود: اگرچه پژوهش‌های علمی متعددی در حوزه محیط زیست انجام می‌شود، اما در بسیاری از موارد میان موضوع پژوهش‌ها و نیاز‌های واقعی دستگاه‌های اجرایی ارتباط مؤثری وجود ندارد. از این رو ضروری است ساختار‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه‌ها به سمت حل مسائل واقعی و اولویت‌دار محیط زیست کشور هدایت شوند.

کیادلیری همچنین بر ضرورت افزایش جذابیت فعالیت حرفه‌ای در حوزه محیط زیست، اصلاح فرآیند‌های جذب نیرو، توجه به امتیازات تخصصی و رفع برخی موانع از جمله مسائل مرتبط با خدمت سربازی تأکید کرد و گفت: افراد بسیاری با انگیزه و علاقه وارد این حوزه می‌شوند، اما اگر ساختار‌ها نتوانند پاسخگوی این انگیزه باشند، سرمایه انسانی و اجتماعی شکل‌گرفته به تدریج از بین خواهد رفت.

او با اشاره به پیشینه فرهنگی ایران در پاسداشت طبیعت خاطرنشان کرد: فرهنگ و ادبیات ایران از گذشته پیوندی عمیق با طبیعت داشته است و باید این ظرفیت ارزشمند به آگاهی عمومی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و رفتار عملی در زمینه حفاظت از محیط زیست تبدیل شود.

در ادامه این نشست، وحید شالچی، معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط میان نهاد علم و محیط زیست گفت: پیوند دادن محیط زیست با دانشگاه صرفاً از طریق افزودن چند واحد درسی امکان‌پذیر نیست، بلکه این ارتباط باید از درون انجمن‌های علمی و دانشجویی و متناسب با ظرفیت رشته‌های مختلف شکل بگیرد.

او با اشاره به پراکندگی نظام حکمرانی آموزش عالی در کشور افزود: نبود حکمرانی یکپارچه در حوزه آموزش از جمله چالش‌هایی است که باید در طراحی و اجرای برنامه‌های مشترک میان دانشگاه‌ها و دستگاه‌های تخصصی مورد توجه قرار گیرد.

شالچی حمایت مالی و ساختاری از انجمن‌های علمی و دانشجویی را ضروری دانست و اظهار کرد: این انجمن‌ها و اتحادیه‌ها باید به گونه‌ای حمایت شوند که بتوانند حتی در شرایط دشوار نیز فعالیت خود را حفظ کنند، زیرا بازسازی ساختار‌های آسیب‌دیده فرآیندی پیچیده و زمان‌بر است.

معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم افزایش حساسیت‌های محیط زیستی در جامعه را فرصتی ارزشمند ارزیابی کرد و گفت: دغدغه و علاقه نسبت به محیط زیست در جامعه دانشگاهی وجود دارد، اما این ظرفیت باید به فعالیت‌های عملی، مطالبه‌گری و کنشگری مؤثر تبدیل شود و دانشگاه‌ها می‌توانند نقش مهمی در این زمینه ایفا کنند.

او اجرای برنامه‌های عملی در دانشگاه‌ها از جمله پاکسازی محیط، کاشت گونه‌های بومی، برگزاری رویداد‌های علمی و فرهنگی و تدوین برنامه‌های آموزشی مستمر را از راهکار‌های تقویت مشارکت استادان و دانشجویان در حفاظت از محیط زیست برشمرد.

شالچی همچنین بر استفاده از ظرفیت دانشگاه‌های هنر و جامعه هنری برای ترویج فرهنگ حفاظت از محیط زیست تأکید کرد و گفت: ایجاد پیوند میان دانشجویان و فعالان محیط زیست با استادان و دانشجویان رشته‌های هنری می‌تواند به تولید آثار فرهنگی و هنری اثرگذار در این حوزه منجر شود.

او در پایان با تأکید بر ضرورت تبدیل پیشنهاد‌های مطرح‌شده به اقدامات اجرایی مشترک میان وزارت علوم و سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: لازم است با تعریف چند برنامه مشخص، زمان‌بندی‌شده و قابل اجرا، همکاری میان دو دستگاه وارد مرحله عملیاتی شود تا ظرفیت علمی دانشگاه‌ها بیش از گذشته در خدمت حل مسائل محیط زیستی کشور قرار گیرد.