اعلام جزئیات فنی آزمون شفاهی حفظ تخصصی قرآن

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما، در آستانه برگزاری بخش شفاهی آزمون‌های ارزیابی و اعطای مدرک تخصصی به حافظان قرآن کریم، نکاتی درباره نحوه طرح سؤالات و شیوه ارزیابی حافظان در بخش‌های مختلف این آزمون از سوی دبیرخانه این مرکز اعلام شده است.

بر اساس این اطلاعیه، در بخش حُسن حفظ، حافظ در حضور دو داور آزمون می‌دهد. طرح سؤالات از سوی یکی از داوران انجام می‌شود، اما هر دو داور به عملکرد حافظ نمره می‌دهند و میانگین نمرات آنها ملاک ارزیابی و قبولی خواهد بود.

سؤالات آزمون تقریباً از هر سه جزء یک سؤال خواهد بود. در این شیوه، داور حدود نیم سطر از آیات را قرائت می‌کند و حافظ باید ادامه آن را تا هشت سطر تلاوت کند.

بر این اساس، از حافظان ۱۰ جزء قرآن پنج سؤال، از حافظان ۲۰ جزء هفت سؤال و از حافظان کل قرآن ۱۰ سؤال پرسیده خواهد شد.

همچنین در سؤالاتی که از ابتدای سوره آغاز می‌شود، داور تنها نام سوره را بیان خواهد کرد و حافظ باید تلاوت را از ابتدای سوره آغاز کند.

سؤال ممکن است از ابتدای صفحه، وسط یا انتهای آن مطرح شود و معمولاً یک یا چند سؤال نیز از آیات متشابه و دشوار برای حافظان در نظر گرفته خواهد شد.

نحوه محاسبه نمرات منفی
در آزمون‌های ۱۰ جزء، ۲۰ جزء و حفظ کل قرآن، برای میزان اشتباهات حافظ قرآن سقف مشخصی در نظر گرفته شده است. بر این اساس، چنانچه میزان اشتباهات در یک سؤال به ترتیب از ۲۰، ۱۴.۲۵ و ۱۰ نمره منفی بیشتر شود، تلاوت حافظ از سوی داور متوقف خواهد شد و حداکثر همان میزان نمره منفی برای وی منظور می‌شود.

همچنین تأکید شده است که اگر حافظ نتواند به یک سؤال پاسخ دهد، مردود خواهد شد؛ بنابراین تسلط کامل بر محفوظات و توانایی بازیابی آیات از نقاط مختلف صفحات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

توجه به انعطاف صوتی در بخش صوت
در بخش صوت نیز معیار‌هایی برای ارزیابی عملکرد حافظان در نظر گرفته شده است. انتقال صوت از درجات بالا به پایین و بالعکس که نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری صداست، امتیاز مثبت خواهد داشت.

با این حال، استفاده از درجات بسیار بالای صوت در تلاوت ترتیل متعارف نیست و صرفاً اشاره و استفاده مناسب از پرده‌های بالا و پایین صوتی کفایت می‌کند.
همچنین استفاده از حجم متعارف صوت و ظهور شدت صوت در ارزیابی مؤثر است؛ از این رو به حافظان توصیه شده است از تلاوت با صدای بسیار کم یا اصطلاحاً «سایه صدا» پرهیز کنند.

تنوع مقامات و تناسب لحن با مفهوم آیات
در بخش لحن نیز تنوع مقام و همچنین تنوع در ردیف‌های یک مقام از جمله معیار‌های مورد توجه داوران است.
استفاده از الحان مناسب و متناسب با مفهوم آیات می‌تواند برای حافظ امتیاز مثبت به همراه داشته باشد. همچنین رعایت سرعت مناسب در تلاوت اهمیت دارد و تند و کُند شدن نامتناسب سرعت قرائت موجب کسر امتیاز خواهد شد.

تجوید؛ از مخارج حروف تا فصاحت
بخش دیگری از ارزیابی به تجوید اختصاص دارد. بر اساس نکات اعلام‌شده، اغلاط اعرابی در بخش صحت حفظ و از سوی داور مربوطه محاسبه و از نمره حافظ کسر خواهد شد.

رعایت احکام تجویدی، صفات و مخارج حروف و همچنین کیفیت اجرای صحیح آن‌ها از معیار‌های مهم ارزیابی در این بخش است.

همچنین بخشی از امتیاز تجوید، حدود ۷ تا ۱۰ نمره، به فصاحت اختصاص دارد. این بخش مواردی همچون کیفیت تلفظ صدا‌های کوتاه و کشیده و دیگر مؤلفه‌های مرتبط با صحت و شیوایی ادای کلمات را شامل می‌شود.

بر این اساس، حافظان قرآن علاوه بر تسلط کامل بر محفوظات، باید به کیفیت تلاوت، صوت، لحن، تجوید، فصاحت و نحوه ارائه محفوظات نیز توجه داشته باشند تا بتوانند در ارزیابی نهایی امتیاز مطلوبی کسب کنند.
انتظار می‌رود آگاهی حافظان از معیار‌های ارزیابی پیش از حضور در آزمون، ضمن کاهش اضطراب، به مدیریت بهتر تلاوت و ارائه توانمندی واقعی آنان در برابر داوران کمک کند.

یادآور می‌شود آزمون‌های ارزیابی و اعطای مدرک تخصصی به حافظان قرآن هر ساله با هدف سنجش توانمندی حافظان و اعطای مدارک تخصصی معادل مدارک دانشگاهی در سطوح مختلف برگزار می‌شود.