سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی؛ ابزار راهبردی در مدیریت علمی مناطق عشایری

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، سیدحسین آرامی با اشاره به اهمیت فناوری‌های نوین در مدیریت مناطق عشایری اظهار کرد: مدیریت پایدار مناطق عشایری نیازمند بهره‌گیری از داده‌های دقیق، قابل تحلیل و مبتنی بر مکان است و در این میان، سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی یا GIS امکان تلفیق، پردازش و تحلیل داده‌های محیطی، اجتماعی و اقتصادی را فراهم می‌کند.

وی افزود: مناطق عشایری به دلیل گستردگی جغرافیایی، تنوع اقلیمی، وابستگی به منابع طبیعی و تاثیرپذیری از مخاطراتی مانند خشکسالی، سیل، کاهش پوشش گیاهی و تغییرات کاربری اراضی، نیازمند نظام تصمیم‌گیری مبتنی بر اطلاعات مکانی هستند.

آرامی ادامه داد: GIS با فراهم کردن امکان نمایش و تحلیل لایه‌های مختلف اطلاعاتی از جمله مراتع، منابع آب، مسیر‌های کوچ، مناطق ییلاقی و قشلاقی، وضعیت توپوگرافی، کاربری اراضی و داده‌های اقلیمی، می‌تواند به شناخت دقیق‌تر وضعیت موجود و برنامه‌ریزی هدفمندتر در این مناطق کمک کند.

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان بیان کرد: یکی از مهم‌ترین کاربرد‌های سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی در حوزه عشایری، شناسایی و ارزیابی ظرفیت مراتع است؛ زیرا با استفاده از داده‌های مکانی و تحلیل‌های فضایی می‌توان پهنه‌های دارای قابلیت چرای مناسب را مشخص و از فشار بیش از حد بر منابع مرتعی جلوگیری کرد.

وی گفت: این فناوری همچنین در بهینه‌سازی مسیر‌های کوچ نقش موثری دارد چراکه با ترکیب اطلاعاتی مانند شیب، منابع آب، پوشش گیاهی، فاصله از سکونتگاه‌ها و احتمال وقوع مخاطرات طبیعی، می‌توان مسیر‌هایی ایمن‌تر و مناسب‌تر برای جابه‌جایی عشایر شناسایی کرد.

آرامی با اشاره به اهمیت پایش تغییرات محیطی در مناطق عشایری افزود: سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی این امکان را ایجاد می‌کنند که تغییرات کاربری اراضی، کاهش یا افزایش پوشش گیاهی، وضعیت منابع آبی و روند تخریب سرزمین در بازه‌های زمانی مختلف بررسی و تحلیل شود.

وی ادامه داد: درون‌یابی فضایی، همپوشانی لایه‌های اطلاعاتی، ایجاد مناطق حائل و مدل‌سازی مکانی از جمله روش‌هایی است که در GIS برای تحلیل وضعیت مناطق عشایری به کار گرفته می‌شود و نتایج آن می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری دقیق‌تر مدیران و کارشناسان قرار گیرد.

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اظهار کرد: در مدیریت مخاطرات طبیعی نیز GIS از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است به گونه‌ای که می‌توان با تلفیق داده‌های بارش، شیب، آبراهه‌ها، نوع خاک و پوشش گیاهی، مناطق مستعد سیلاب، فرسایش یا خشکسالی را شناسایی و برای کاهش خسارت‌ها برنامه‌ریزی کرد.

آرامی خاطرنشان کرد: بهره‌گیری از سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی در مدیریت مناطق عشایری، تصمیم‌گیری را از حالت تجربی و پراکنده به سمت تصمیم‌گیری علمی، مستند و مبتنی بر شواهد مکانی سوق می‌دهد و این موضوع می‌تواند در پایداری معیشت عشایر و حفاظت از منابع طبیعی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.